داستان پادشاه وخروس به زبان تالشی،نوشته رمضان نیک نهاد
اَه وَختون کٚه روکیما، اَلانَه شی نییا کٚه روکَه خردِن، شَوَندَه روز، هَزار جورَه ایمکانات وَختگٚذارنی و مٚزاکَری را بٚدارن. خاسی ویرٚمَه، حَلا چَمَه نازَینَه مَهمَه خدا بیامرز زندَه اِستا. چَمَه مَهمَه/ فاطمه بیبی، وییَر اَزون و میرَوون و نوجَبا و باخدا ژِنَکی اِستا، هَرگز ایلَه مورجانه آزار نِراسٚنی، ماکلانی دَنَه/ چَمَه وَری تالش آرا کا، اشتَن چاکَه کٚردٚکارون را نوم و آبازَه بَریَندَهشا، اَمَه هنتَه اَی خش داریمون کٚه چَمَه نَفَسی رشتَه مونی، خَیف هَزارون خَیف کَه زۊ چَمَه دَس دٚرِه شَه، مَهمَه هَر وَخت چَمَه کَه آی، خشخالی پِوَشیمون، چِه کارِن هَمیشَه دیلاچیکینا ، هرگز کار و لوئَهی بَد نِکَری و هَمَه ی را دیلخشی و سلامتی ناجَه داری، اَمَه را نَقل وای، هنتَه اَمَه را ام نَقلون وای، چمونی کٚه اشتَن ها مَندا و چِمینَه ویندَهشا، مَهمَه ای نَقلی کا واتَه:
اَه کَنَه سالییار، ای آوادی جنگلَه پَرَه دومَنی کا، ژِن و شۊی کَه داری، غَیری بٚجار و چَن گامال، ای کاوْلَه سوک و کَرگ و کیجَه نی دارین، ای گلَه چِه سوکِن، کٚه چِه رَنگ، سییا گیزگیزی مونی و وییَر پادرازی و بدسولوکی و اٚشتَنسَرَه کار کَری و خَیلی نی اشتَن هَیکَلی غٚرَه نازی، نِشاتٚشَه دییَر کَرگ و سوکون نَه سولوک و پیلَّهتَری کَردِه. هَیی را ای شَوی واتَشه: دِه کٚرا اٚم بی سر و بی پا و مَزونَه کرگون نَه لون نِشوم، سییا سوکَی پَر آگِتَه، شَه داری تٚکلَه کا نٚشتَه. شَوی را داری لَچی کا مَندَه، زلماتَه شَوی را کٚرا زَلَه کَری، تَرسی خونَه، هَرسَت زاهار زاهار کَری و پیلَه سفالَه لوئَه ئون کَری و وای: مین بَد، اَی نَفَس دارِن، اَز شمَه والی و پادشایمَه. داری سَری کا ،هَمَه گلَهی فرمون دَی، کَرگ و سوکون لونی کا واتَه: بٚرامِهی بٚرامِهی، سییا سوک تور آبَه .
سالی روز و ما، هنتَه یَندی پَسا دَوْیَردَه. سییاسوک دِه تاکیلَه و دارَه پِشتی و دارَه خٚس آبا، ای چَن وَختی کٚه بَه، سوک اٚشتَهرا نی خییال کَری کٚه پاتشایَه. وَختی کٚه کَرگ و سوکون چِه پیلَه تَری را کَلَه نِنوئَه و اَی پاتشا نِزونسشونَه. سوک اَه مَلَه کا شَه، ای گلَه داری کا، اَی گلَه داری سَر آپَرَه، شَه، شَه ... دا ای اَویجَه گیریَه سرای کا آرَسَه.
جَنگَلی کا، وَختی خرسون و هَشراتون و شالون و دییَر حَشییا، چِم اَی کا پِلَکَه، واتشونَه: پیسَه سوک، سییا سوک تٚه یا چٚه کَری؟ سوکی واتَه: مٚه نَه مَوایَن، سییا سوک، بٚوایَن، آقا سوک، شاسوک. اَز پاتشایمَه، آخا، یالَه پاتشا مٚه وَندَه دا شمَه را یا کو پاتشائی بٚکَرم .
ای سَرگلَه جانَهبَرِن، چِه لوئَه را گَرم نِدَلَکین، بَما خَیلی نی چِه تَرسپِنَه لوئَه را کٚه وای: اَگَه شمَه چٚمٚن لوئَه گوش مَآکَرَن، پاتشا شمَه کٚشٚه و زندَه سزا کَرٚه و اٚم ژییَه کا شمَه بَرکَرٚه ، هَیی را سوکی کا تَرسین. سوکی واتَه: اَز اٚم کَفا دارون سَری کا، شمَه پِشتٚمون مَندیمَه، شمه را بینایی کَرم دا شمَه چاکَه کار بٚکَرَه و چاکَه زیندگی بدارَن. شمَه نی بی خَیلی مٚه پیل آکَرَن و مه را خاش آلیسی بٚکَرَن و مٚن پیلَه تَر و پاتشا بٚزونَن. چٚمٚن پاتشاهی خونَه، شمَه خٚراکی کا، هَر روز بی ای پِکَر اٚشکَمَه خراک مٚه را بوئَرَن دا اَز بَهَرٚم و سیر آبوم و شمه را پیلَه تَری بٚکَرٚم. شمَه هیچی نِزونَن و نِفَمَن ، تَنخا اَز هَمه چی فَمم، اَز بی شمه را بٚوام چه بٚکَره و چه مَکَرَه.
هَمَهی جانَه بَرِن، کمکم تورَه سوکی، شاسوک دَخوندَه. سوک کٚرا کِف کَری، دِه دیلٚش نای داری لَچی کا رۊکَه تِهلی نی جیر ویرای یا هَنی آگَردی اشتَن آوادی بٚشی. ای روز خَوَر اومَه کٚه پاتشا زوئَه کٚرا ژِن بَرٚه، پاتشا خازتَه، ای پیلَّه سۊر و چَربَه پلای خَلکی بٚدَه، عَروسی بیگِرٚن کٚه هَمَهی پیلَّه پیلَّهئِن، اَه جَشنَه سرا بان، پاتشا فرمون دوئَه: پیلَّه جَشنَه سرای رِچ آکَرٚن. اٚم خَوَرشون وَختی سوکی آراساوٚندَه، سوکی واتَه: اَز هَمَه چی زونٚم، مٚنیشون صَلا ژَندَه. هَمَه گلَه جنگلی حَشییا، چِم بَه را، چِم بَه گولَه اِستینا دا اَه جشنَه روز بای .
اَه ژییَه حَشییائون، سوکی نَه واتَه: آقا سوک، تٚه را بَه خدا، اَمَه نی ایجازَه بٚدَه، بٚدا تٚه نَه عروسی بایَم. سوکی واتَه: نِه، نِه، ها تَنخا پیلَه پیلَهئون جگایَه، بَدَز واتشَه: اسَه که خَیلی دیلٚرون خا، مٚه نَه بایَن، شمَه دیلَه کا، هَرحَشییای کا ای گلَه اَگَه مٚه نَه عروسی با، وَسَّه، اَز عروسییَه خراکی اَه ای نَهَری اَدم، دا شمَه را بوئَره و دییَرن نی بَهَرَن. اٚنتَه بَه کٚه عروسییَه روزی را ای گلَه خرس، ای گلَه هَشرات و ای گلَه شال... اَی نَه ای جٚگانِه شینَه.
سوکی اَوون نَه واتَه: بایَن، چٚمٚن پَری بٚنی کا جیخٚسَن، دا وَختی شمَه نَدَخونوم، بی سٚرا مَبَرایَن و آشکارامَبَن. اَوون نی واتَه: خاب چَمَه چِمون سَر، هر فرمونی بٚدَی، اٚشتٚه لوئَه گوش آکَرَم.
وَختی اَوِن، گیلون اومینَه و پاتشا کَه سرا بَلَتَه بَرَه وَر آرَسینَه، سوکی نیگَه وونون نَه واتَه: اَز گیریَه سرا پاتشایمَه. پاتشا مٚه صَلا ژَندَه. اَیشون پاتشا وَر بَردَه، پاتشا اٚشتَن نِکَرئون و فرمون برون نَه واتَه: اٚچٚه را اَه سوکی یا ووئَردَهرونَه؟ پاتشا فرمون بَرون واتَه: سوک وا، اَز نی گیریَه، ای ولَتی پاتشایمَه. پاتشا کٚه ویندَه، سوک تورَه لوئَه کَرٚه و هَپرائی وا، واتشَه: خاب، حَلا اَی بٚبَرَن کَرگَه لونی کا دَکَرَن، بٚدا اٚشتَه را کَرگ و سوکون نَه خش بوبو، بَدَز وَختی عروسی سِه شَوَندَه روز تَمون آبَه و چَمَه میمونِن شینَه و جَش آگزارییَه، سوکی چٚمٚه وَر بوئَرَن، بٚدا بٚوینٚم اٚچٚه وا .
سوکٚشون بَردَه کَرگَه لون دَکَردَه، هنتَه کٚه سوک کَرگَه لون آرَسَه، ای وَری خَیلی پاتشا نکرئون دَس غرسَش گِتا، ای وَری دییَرکرگ و سوکون را ایفادَه گَتَهشا، نٚشون نِدی کٚه اَینَه بی چٚنگ و مٚشتی کَردَهشونَه، ای گلَه اَه سوکِن، کٚه سییاسوکی آزونی و اَی نَه هم ولَتی اِستا، هَمَه گلَهینَه واتشَه: اَه سوک چَمَه هَم ولَتی اِسَه کٚه تور آبَه، چِه سَرنویسی لوئَه دا دییَرون مَسَه، اَیشون رٚشخَند و دَس و پَر آگِتَه، سوکی غٚرسَه گِتَه، شالی نَه واتشَه: شال سٚرا بَرا، تٚه فرمون دَم، بٚش تَمونی ام کَرگ و سوکون ملَه پِسٚندی. شال نی کٚه خدا را خای، شَه، هَمَه گلَهی سٚرَه پِسٚندٚشَه. اَه شَوْ جانَهبَرِن کٚه سوکی هَمراینا، خَیلی خشٚشون اومَه و دا لوکی چالشون هَردَه. بَما سوکی هَنی چیرات کَردا، نِزیکای روزا، کٚه سوکی جانَهبَرون نَه واتَه: بایَن چٚمٚن پَری بٚنی جیشَن، دا شمَه نَه واتَه نیمَه، نِکی سٚرا بَرایَن .
اینٚکی روزی، نیگَه وونِن اومینَه کٚه کَرگون سٚرا بَرکَرٚن و اَوون دونَه بٚدَن. ویندشونَه تَمونی کرگ و سوکِن آرَنجَنییَهینَه، کَرگون مَردِه را ماتی اَوون بَردَه، سوکی دَپَرسٚشونَه یا چٚه خَوَرَه؟ سوکی واتَه: اَوون چٚمٚه بی ایترومی خونَه، کٚه شمَه مٚه نَه کَردَه، غرسَه شون گِتَه، اٚشتَنشون کٚشتَه .
خَوَری وَختی پاتشا راسٚندٚشونَه، پاتشا واتَه: سَس مَکَرَن، چَمَه آورو ویشتَر شو. سوکی بٚبَرَن گوسَندَون آغٚری کا بَریَنَه. وَختی سوکٚشون گوسَندون دیلَه بَردَه، سوکی، هَشراتی نَه واتَه: سٚرا بَرا، بٚش، تَمونی گوسَندون مٚلَه پِسٚند، وَرگ نی، خدا خازتَه هَتَه کَردٚشَه. اَه شَوْی نی جانَهبَرئون را خشی خشی نَه دَویَردَه، هنتَه هَردٚشونَه کٚه هیزَه کَردٚشونَه.
روزی سپیدی کٚه گینَه، نیگَهوونِن کٚه گوسندون برکَردِه را اومینَه، ویندٚشونَه، بٚرامِهی! گٚرد رَمَه ،گوسَندِن، ملَه پِسی و دَرَنجَن آرَنجَن و مٚردال آبَهینَه. سوکی دَپَرسٚشونَه: مَکروفَه سوک یا چٚه خَوَرَه؟ واتٚشَه: زیرَه شَوی را ای گلَه هَشرات یا ویترَکَه، دا مٚن فَمَه، چٚمٚه تَرس دٚرِه بونَهخٚلی نَه دَوَشتَه. ام خَوَر کٚه پاتَشا گوش آرَسَه، واتٚشَه: چٚه نَگبَتَه سوکی اِستَه، هَرجگای شو، ها وَیرونَه آبو، اَه روز دا اٚم سَت کٚه سوک یا اومَه ،اَمَه گیرفتار آبَهیمونَه. اَی بٚبَرَن، اَسبَه ایلخی آغری مینی کا سَر آدییَن ،بٚدا مادونِن اَی پا بٚخان و بٚمٚرٚه .دا اَمَه چِه دَس آسودَه آبَم.
پاتشا فرمونی را سوکی بَردٚشونَه، اسب و مادونون دیلَه دَکَردَه و بَریشون سٚرا کو پِشت کلیل و دار ژَندَه دا سوک مَشا دَوَشتِه. سوکی خرسی فرمون دوئَه: سرا بَرا، بٚش، تَمونی اَسب ومادونون بٚکش. خرسی نی تَمونی اَسبون کٚشتَه، اَه شوْ هَنی جانَهبَرئون هٚنتَه هَردَه،هَردَه، نَچ آبینَه، سوک اَوون نَه وای: هَنی دا لوکی چال بَهَرَن، دِه کٚرا پِزِرین، هنتَه هیزَهشون کَردَه و وٚر بَهینا و وییَرَه هَری را مَردَه لاشَهی شی، خاو آشینَه.
سوک شَه، چَوون دَس وپا دَوَسٚشَه. روز کٚه آبَه، نیگَه وونِن اومینَه، ویندٚشونَه: تَمونی اَسبِن مَردَینَه. سوکی اَوون نَه واتَه: بایَن، دا شمَه ام حَشییائی کٚه شمَه رَمَه و ایلخی کٚشتَه، گِتَهمَه و چَوون دَس و پا دَوَستَه مَه، شمَه نٚشون بٚدَم، اَوون نی داز و فٚتٚرَه لٚسی نَه، اَه دَمَندَه و وٚر بَه جانَه بَرون جان دَلَکینَه و خرس و هَشرات و شالی کٚشتٚشونَه .
پاتشا زوئَه، ژِنَه بَری جشن و سۊر و پلاهَری و وَشتَنَه سرا کٚه آگزارییَه و آپرچنییَه، سوکی پاتشا وَر بَردٚشونَه. بَما سوک، شیفَه وازینَه، هَنی اٚشتَن اٚم بی ایترومی خونَه ناخوش اَفال نٚشون دَی و مَچَه کَردَه شا، سوک خای، پاتشارا ناز بٚکَری و ای جور نی نٚشون بٚدَی چٚه پیلَّه پَلَوونی اِستَه. پاتشا، سوکی عروسی را نِدوئِه خونَه، وییَر اَی دیلجایی دوشَه، واتشَه: بی ام نِزونسَه کاری کٚه تٚه نَه کَردَهمونَه، بٚه دیل مَگِری، چِه فٚتراتَه کار، حَشییائون کشته خونَه، خَیلی اَی ایتروم نوشَه و اَی آفرین واتشَه. فرمون دوشَه: آقا سوک بی مین بَد چَمَه دایلَتَه سرا کا بٚمونٚه، دا سَتَه کارون را، اَی کا کمک ویگِرٚم. سوک خشخال آبَه، بَما هَنی اٚشتَن کَلَه کا ای چوچولوازی دۊملَه گَردی کٚه پاتشا سَری بلایی بوئرٚه و اٚشتَن بای چِه جیگا هَمهی را پیلَه تَری بٚکَرٚه.
شمه رۊکه برا : رمضان نیک نهاد